Tôi có đang vô tình vi phạm Bản quyền khi sử dụng AI để làm nhạc không?

Bạn dùng Suno tạo ra một bản nhạc, chỉnh sửa ca từ, phát hành lên Spotify — và không làm gì sai cả theo nghĩa thông thường. Nhưng nếu mô hình AI đó đã được huấn luyện trên hàng triệu bản ghi âm hay tác phẩm âm nhạc có bản quyền mà không xin phép, liệu đầu ra (output) bạn đang dùng có kéo theo rủi ro pháp lý nào không?

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ mang tính chất cung cấp thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên pháp lý trong các tình huống cụ thể.

Tóm tắt

Khi sử dụng công cụ AI để làm nhạc, rủi ro vi phạm bản quyền không phát sinh từ hành động của người dùng — mà đến từ cách nhà phát triển AI xây dựng mô hình. Tại Việt Nam, Nghị định 134/2026/NĐ-CP quy định một điều kiện quan trọng: output AI muốn được bảo hộ quyền tác giả phải không gây phương hại đến quyền đối với dữ liệu huấn luyện (dữ liệu đầu vào). Tại Mỹ, các vụ kiện RIAA nhắm vào nhà phát triển Suno và Udio — không phải người dùng cuối — nhưng kết quả của các vụ kiện này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tính pháp lý của mọi công cụ AI âm nhạc hiện có.

Rủi ro nằm ở đâu trong chuỗi sản xuất AI

Để hiểu đúng vấn đề, cần phân biệt ba giai đoạn trong chuỗi sản xuất âm nhạc bằng AI:

Vụ kiện của RIAA đại diện cho Sony Music, Universal Music Group và Warner Music khởi kiện Suno và Udio tháng 6/2024 xác lập rõ ràng: hành vi vi phạm cáo buộc xảy ra ở giai đoạn huấn luyện — khi nhà phát triển sao chép hàng triệu bản ghi âm có bản quyền để xây dựng mô hình mà không xin phép [3]. Không có vụ kiện nào trong số này nhắm vào người dùng cuối [4][7].

Xem thêm: "Bản quyền âm nhạc là gì?" | "Những phần nào của bài hát được bảo hộ bản quyền?"

Pháp luật Việt Nam quy định gì về dữ liệu huấn luyện AI?

Kể từ 01/04/2026, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 lần đầu tiên thiết lập giới hạn cho việc sử dụng dữ liệu có bản quyền để huấn luyện AI. Theo đó, việc dùng dữ liệu để huấn luyện AI không bị coi là xâm phạm khi đáp ứng đồng thời: dữ liệu được công bố hợp pháp và công chúng được phép tiếp cận; việc sử dụng không gây ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu; và đối với dữ liệu thuộc quyền tác giả, quyền liên quan: phải đáp ứng điều kiện chi tiết do Chính phủ quy định [1].

Về bản chất, điều khoản này chủ yếu đặt nghĩa vụ và rủi ro pháp lý lên các nhà phát triển mô hình AI (những người trực tiếp thu thập và sử dụng dữ liệu huấn luyện), không phải người dùng cuối. Tuy nhiên, Nghị định 134/2026/NĐ-CP tạo ra một liên kết gián tiếp quan trọng: để output AI được bảo hộ quyền tác giả tại Việt Nam, người sáng tạo phải cam đoan rằng quá trình sử dụng AI không gây phương hại đến quyền đối với dữ liệu đã sử dụng để huấn luyện hệ thống AI đó [2].

Nói cách khác: nếu nhà phát triển AI dùng dữ liệu vi phạm để huấn luyện mô hình, điều kiện thứ ba này của Điều 5a có thể không được đáp ứng — ảnh hưởng đến khả năng người dùng xác lập quyền tác giả cho tác phẩm tạo ra từ mô hình đó [2][6].

Xem thêm: "Đăng ký bản quyền cho âm nhạc có sự hỗ trợ của AI: Những quy định nhà sáng tạo cần biết"

Tình trạng pháp lý hiện tại của các công cụ AI âm nhạc phổ biến

Kết quả của các vụ kiện RIAA đến tháng 5/2026 như sau [5][10]:

Quan trọng: Phán quyết về sử dụng hợp lý "fair use" trong vụ Sony kiện Suno và Udio được kỳ vọng vào hè 2026, và đây sẽ là tiền lệ pháp lý đầu tiên xác định liệu việc huấn luyện AI trên dữ liệu có bản quyền là vi phạm hay "fair use" [4]. Kết quả của phán quyết này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tất cả công cụ AI âm nhạc hiện có trên thị trường.

Trách nhiệm của người dùng cuối: hai lớp cần phân biệt

Rủi ro của người dùng cuối không phát sinh theo cơ chế pháp lý thông thường (vi phạm bản quyền trực tiếp), mà qua hai lớp gián tiếp cần phân biệt rõ:

Lớp thứ nhất — Nghĩa vụ theo quy định pháp luật:

Theo Điều 5a Nghị định 134/2026/NĐ-CP, khi đăng ký quyền tác giả hoặc quyền liên quan cho tác phẩm, bản ghi âm có sử dụng AI, người nộp hồ sơ phải cam đoan rằng dữ liệu huấn luyện của hệ thống AI không xâm phạm quyền của bên thứ ba [2]. Đây là nghĩa vụ cam đoan của người nộp đơn, không phải nghĩa vụ tự điều tra hay kiểm toán toàn bộ dữ liệu huấn luyện của mô hình AI. Tuy nhiên, nếu nội dung cam đoan không chính xác, hồ sơ đăng ký có thể bị từ chối hoặc Giấy chứng nhận đã cấp có nguy cơ bị xem xét thu hồi.

Lớp thứ hai — Nghĩa vụ theo hợp đồng với nền tảng AI:

Bên cạnh quy định pháp luật, nhiều nền tảng AI âm nhạc như Suno còn quy định trong điều khoản dịch vụ rằng người dùng phải tự chịu trách nhiệm và bồi hoàn (indemnify) cho nền tảng nếu output phát sinh tranh chấp bản quyền [5]. Đây không phải trách nhiệm phát sinh trực tiếp từ luật sở hữu trí tuệ, mà là nghĩa vụ hợp đồng giữa người dùng và nền tảng AI. Nói cách khác, ngay cả khi người dùng không trực tiếp vi phạm bản quyền theo nghĩa truyền thống, họ vẫn có thể đối mặt với rủi ro hợp đồng nếu output AI bị bên thứ ba khiếu nại hoặc tranh chấp.

Xem thêm: "Tìm hiểu về cấp phép sử dụng Tác phẩm âm nhạc và Bản ghi âm"

Kết luận

Rủi ro vi phạm bản quyền khi dùng AI làm nhạc không đến từ hành động của người dùng cuối — mà từ cách nhà phát triển AI xây dựng mô hình của họ. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam hiện hành tạo ra một liên kết: nếu công cụ AI bạn đang dùng được huấn luyện trên dữ liệu vi phạm, điều đó có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo hộ quyền tác giả cho output của bạn. Trong khi chờ phán quyết "fair use" từ tòa án Hoa Kỳ vào hè 2026 — phán quyết sẽ có thể định hình toàn bộ thị trường AI âm nhạc — điều người sáng tạo có thể làm ngay là ưu tiên các công cụ đã công khai lộ trình chuyển sang mô hình được huấn luyện trên dữ liệu có phép.

---

NỘI DUNG THAM KHẢO

[1] Khoản 5 Điều 6, Luật Sở hữu Trí tuệ (sửa đổi bởi Luật số 131/2025/QH15, hiệu lực 01/04/2026);

[2] Điều 5a, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP (được bổ sung bởi Điều 4 Nghị định 134/2026/NĐ-CP, hiệu lực 09/04/2026);

[3] RIAA, Record Companies Bring Landmark Cases for Responsible AI Against Suno and Udio (24/06/2024);

[4] Chartlex, Music Industry AI Lawsuits Tracker 2026: Live Status (cập nhật tháng 4/2026);

[5] Neon Music, "Do You Own Suno AI Music? Terms of Service Explained" (tháng 01/2026);

[6] LuatVietnam, trích dẫn Điều 5a Nghị định 134/2026/NĐ-CP (09/04/2026); [7] Copyright Alliance, "AI Copyright Lawsuit Developments in 2025: A Year in Review" (08/01/2026).