Âm thanh có sẵn trong thư viện của TikTok, Instagram hay YouTube được cấp phép cho nền tảng — không phải cho người sáng tạo sử dụng nó. Vượt quá ranh giới cấp phép đó, dù chỉ bằng một thao tác đăng lại video, có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ mang tính chất cung cấp thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên pháp lý trong các tình huống cụ thể.

Tóm tắt

Khi người sáng tạo sử dụng âm thanh từ Thư viện nhạc được cấp phép của Instagram, TikTok hoặc YouTube Audio Library, quyền sử dụng được cung cấp trong phạm vi mà nền tảng và các chủ thể quyền đã thiết lập. Người sáng tạo không mặc nhiên có quyền khai thác âm thanh đó cho mọi mục đích hoặc trên mọi nền tảng khác nhau. Nguyên tắc cấu trúc cốt lõi là: nền tảng nắm giữ giấy phép; người sáng tạo chỉ nhận được quyền sử dụng âm thanh trong phạm vi nền tảng, theo đúng điều kiện mà nền tảng đã đàm phán và quy định. Vượt quá ranh giới đó — bằng cách sử dụng âm thanh cho mục đích thương mại, đăng lại nội dung sang nền tảng khác, hoặc gắn âm thanh thịnh hành vào nội dung được tài trợ — có thể cấu thành hành vi xâm phạm bản quyền, ngay cả khi âm thanh được chọn trực tiếp từ giao diện của chính nền tảng đó.

Nền tảng pháp lý: Hai lớp quyền trong mỗi bài hát

Mỗi bài hát được phát hành thương mại đều chứa ít nhất hai đối tượng quyền được bảo hộ độc lập theo pháp luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam:

Loại hình	Nội dung bảo hộ	Chủ thể quyền phổ biến
Tác phẩm âm nhạc (Composition) (Quyền Tác giả)	Giai điệu, lời, phối khí	Nhạc sĩ / Nhà xuất bản âm nhạc
Bản ghi âm (Master) (Quyền liên quan)	Bản thu âm cụ thể	Nghệ sĩ thu âm / Hãng đĩa

Cả hai lớp quyền này đều phát sinh các quyền tài sản độc quyền riêng biệt theo Điều 20 (đối với Tác phẩm âm nhạc), Điều 29 và Điều 30 (đối với Cuộc biểu diễn và Bản ghi âm, ghi hình) Luật Sở hữu trí tuệ [2]. Cấu trúc bản quyền kép này là lý do một bản nhạc duy nhất cần được xin phép từ hai nhóm chủ thể quyền độc lập trước khi được đồng bộ hóa với nội dung hình ảnh.

Xem thêm: "Những phần nào của bài hát được bảo hộ bản quyền?" & "Ai sở hữu Bản Quyền Âm Nhạc?"

Cơ chế cấp phép của nền tảng

TikTok, Meta (Instagram/Facebook) và YouTube đều đàm phán trực tiếp các thỏa thuận cấp phép với các hãng đĩa lớn và nhà xuất bản âm nhạc. Các thỏa thuận này cho phép nền tảng cung cấp các bản nhạc đã được cấp phép trong thư viện âm nhạc tích hợp sẵn trong ứng dụng. Các thỏa thuận này vận hành ở cấp độ nền tảng — chúng cho phép nền tảng cung cấp âm thanh, chứ không trao cho từng người sáng tạo quyền sở hữu hay chuyển nhượng bất kỳ quyền cá nhân nào đối với âm thanh đó [3].

Nguyên tắc cấu trúc cốt lõi là: nền tảng nắm giữ giấy phép; người sáng tạo chỉ nhận được quyền sử dụng âm thanh trong phạm vi nền tảng, theo đúng điều kiện mà nền tảng đã đàm phán và quy định. Quyền sử dụng đó có giới hạn, gắn với bối cảnh cụ thể, và không đi theo nội dung khi nội dung được di chuyển sang nơi khác.

TikTok

TikTok vận hành theo mô hình cấp phép lai giữa cấp phép trọn gói (blanket) và cấp phép theo từng phần (modular) với các hãng đĩa và nhà xuất bản lớn [4]. Theo Điều khoản Sử dụng Âm nhạc của TikTok [3]:

Tài khoản cá nhân có thể chọn âm thanh từ thư viện Âm thanh ("Sounds") đã được cấp phép của TikTok, nhưng chỉ dành cho video mang tính cá nhân, phi thương mại.
Tài khoản doanh nghiệp ("Business accounts") không được sử dụng thư viện Sounds tiêu chuẩn của TikTok — các tài khoản này chỉ được giới hạn trong Commercial Music Library ("CML"), một danh mục riêng biệt, nhỏ hơn, được cấp phép chuyên biệt cho mục đích thương mại.
Kể từ ngày 25/07/2025, TikTok yêu cầu mọi tài khoản có phát sinh doanh thu phải sử dụng nhạc đã được cấp phép thương mại, dù lấy từ CML hay từ một giấy phép thương mại độc lập [4].
Âm thanh truy cập qua CML chỉ được đăng tải trong phạm vi TikTok và thông qua các tính năng chia sẻ gốc ("native sharing") của TikTok. Bất kỳ hình thức sử dụng nào ngoài TikTok — bao gồm đăng lại sang Instagram Reels, YouTube Shorts, website thương hiệu, hoặc bàn giao sản phẩm trực tiếp cho khách hàng — đều cần xin phép riêng, trực tiếp từ các chủ thể quyền [3].

Các thỏa thuận cấp phép mà TikTok nắm giữ với các hãng đĩa và nhà xuất bản, bao gồm thỏa thuận chiến lược nhiều năm với Universal Music Group được gia hạn gần nhất vào tháng 5/2026, điều chỉnh tiền bản quyền và quyền truy cập nền tảng nói chung. Các thỏa thuận này không mở rộng phạm vi những gì người sáng tạo cá nhân được phép làm với âm thanh cho mục đích thương mại [4].

Hệ sinh thái Meta

Meta vận hành theo mô hình cấp phép trọn gói ("blanket licensing") diện rộng, bao trùm Reels, Stories, Messenger và các bề mặt sản phẩm khác [5]. Tài khoản cá nhân và tài khoản nhà sáng tạo ("creator accounts") có quyền truy cập vào Thư viện Âm nhạc có Bản quyền ("Licensed Music Library") rộng lớn, được xây dựng từ các thỏa thuận của Meta với hãng đĩa và nhà xuất bản. Tài khoản doanh nghiệp bị giới hạn trong Meta Sound Collection, một danh mục khoảng 14.000 bản nhạc được cấp phép chuyên biệt cho mục đích thương mại [5].

Sự khác biệt giữa kiếm tiền cho người sáng tạo (creator monetization) và sử dụng thương mại cho thương hiệu (brand commercial use) có ý nghĩa pháp lý quan trọng và thường bị hiểu sai. Khi Instagram cho phép một Reel của người sáng tạo chia sẻ doanh thu quảng cáo, đó là thỏa thuận giữa Meta và người sáng tạo dựa trên giấy phép cấp độ nền tảng của Meta. Điều này không có nghĩa là bản nhạc nền đã được cấp phép cho hoạt động thương mại của thương hiệu — ví dụ như quảng cáo trả phí, nội dung được tài trợ, hoặc quảng cáo ngoài nền tảng [6].

Hướng dẫn chính thức của Meta xác nhận rằng quyền truy cập vào thư viện nhạc có bản quyền thay đổi theo từng lãnh thổ và loại tài khoản [6]. Các bản nhạc khả dụng cho tài khoản cá nhân ở quốc gia này có thể bị giới hạn hoặc không khả dụng ở quốc gia khác, phản ánh phạm vi địa lý trong các thỏa thuận với hãng đĩa mà Meta đã ký kết.

Xem thêm: "Tìm hiểu về cấp phép sử dụng Tác phẩm âm nhạc và Bản ghi âm"

YouTube

YouTube vận hành một hệ thống cấp phép theo từng phần (modular), khác biệt với TikTok và Meta [7]. Đối với người sáng tạo đăng nội dung không kiếm tiền hoặc mang tính cá nhân, YouTube cung cấp YouTube Audio Library — một danh mục các bản nhạc và hiệu ứng âm thanh an toàn bản quyền (copyright-safe) và không bị gắn khiếu nại Content ID. Đối với người sáng tạo muốn tiếp cận âm nhạc đã phát hành thương mại, chương trình Creator Music của YouTube cung cấp danh mục rộng hơn theo hình thức cấp phép miễn phí hoặc chia sẻ doanh thu, theo lựa chọn của từng chủ thể quyền. Theo mô hình miễn phí, người sáng tạo giữ toàn bộ doanh thu từ video; theo mô hình chia sẻ doanh thu, doanh thu quảng cáo từ video được chia với chủ thể quyền của bản nhạc.

Các bản nhạc được cấp phép trong Creator Music không thể chuyển sang nền tảng khác. Một bản nhạc được cấp phép qua Creator Music chỉ áp dụng cho video cụ thể đó trên YouTube — không cho phép sử dụng cùng âm thanh đó trên TikTok, Instagram, hay bất kỳ nền tảng nào khác [8].

Khoảng trống phạm vi: Những gì giấy phép nền tảng không bảo vệ

Các thỏa thuận cấp phép ở cấp độ nền tảng được thiết kế để cho phép một phạm vi hoạt động cụ thể, có giới hạn: nội dung do người dùng tạo ra (UGC) mang tính hữu cơ, được tạo và tiêu thụ trong phạm vi nền tảng đó. Các thỏa thuận này không mở rộng đến:

Tái sử dụng đa nền tảng và phân phối ngoài nền tảng.

Việc lấy một video TikTok có sử dụng âm thanh do nền tảng cung cấp rồi đăng lên Instagram Reels, YouTube Shorts, hoặc một website — hay giao video đó dưới dạng file cho khách hàng để sử dụng trong bài thuyết trình, pitch deck, hoặc trưng bày tại triển lãm — đều đòi hỏi giấy phép riêng cho từng trường hợp. Thỏa thuận nền tảng mà TikTok nắm giữ, bao gồm cả CML, chỉ bao trùm nội dung được đăng và giữ lại trong phạm vi TikTok thông qua các tính năng chia sẻ gốc của nền tảng này [3][8].

Nội dung thương mại và được tài trợ.

Một tài khoản cá nhân sử dụng âm thanh thịnh hành trong một bài đăng mang tính hữu cơ vận hành theo giấy phép dành cho người tiêu dùng mà TikTok đã đàm phán cho UGC phi thương mại. Ngay khi nội dung đó gắn quảng cáo trả phí, nhãn nội dung được tài trợ (branded content tag), hoặc tài trợ, tài khoản cá nhân sẽ mất quyền truy cập vào thư viện tiêu chuẩn và giấy phép của nền tảng cho việc sử dụng đó — ngay cả khi bản thân âm thanh không thay đổi [4].

Thương hiệu tái sử dụng nội dung của người sáng tạo.

Đây là một khoảng trống thường bị bỏ qua. Việc người sáng tạo cho phép thương hiệu đăng lại hoặc sử dụng video không đồng nghĩa với việc thương hiệu được cấp quyền đối với bản nhạc nằm trong video. Nếu video chứa bản ghi âm hoặc tác phẩm âm nhạc thuộc quyền của bên thứ ba, sự cho phép từ người sáng tạo không mặc nhiên bao gồm quyền cấp phép lại đối với phần âm nhạc đó. Việc thương hiệu đăng lại video trên một kênh khác, nhúng vào website hoặc sử dụng trong quảng cáo có thể tạo ra một phạm vi khai thác mới cần được kiểm tra riêng về quyền tác giả và quyền liên quan [9].

Rủi ro thu hồi giấy phép.

Điều khoản Commercial Music Library của TikTok quy định rõ rằng nếu TikTok mất quyền đối với một Commercial Sound — ví dụ, khi thỏa thuận cấp phép với một hãng đĩa hết hạn hoặc không được gia hạn, như từng xảy ra với Universal Music Group vào tháng 1/2024 — TikTok có thể tắt tiếng hoặc gỡ các video liên quan mà không phát sinh trách nhiệm pháp lý nào đối với người sáng tạo [4][11]. Tranh chấp giữa UMG và TikTok, từng khiến các bài hát của nghệ sĩ như Taylor Swift và Drake bị gỡ tạm thời khỏi nền tảng vào đầu năm 2024 trước khi hai bên đạt được thỏa thuận mới, minh họa cụ thể rằng việc người sáng tạo phụ thuộc vào âm thanh do nền tảng cung cấp luôn tiềm ẩn rủi ro gắn liền với mối quan hệ cấp phép đang tiếp diễn giữa nền tảng và chủ thể quyền [11].

Cơ chế miễn trừ trách nhiệm của nền tảng trung gian

Các nền tảng như TikTok, Instagram và YouTube có thể được hưởng cơ chế miễn trừ trách nhiệm pháp lý có điều kiện (safe harbour) dành cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian theo Điều 198b Luật Sở hữu trí tuệ và Điều 112–114 Nghị định 17/2023/NĐ-CP [12]. Theo quy định này, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (bao gồm dịch vụ lưu trữ nội dung số theo yêu cầu người dùng, dịch vụ mạng xã hội trực tuyến) chỉ được miễn trừ trách nhiệm liên đới đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan do người dùng thực hiện nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định — bao gồm triển khai biện pháp kỹ thuật cần thiết và phối hợp gỡ bỏ nội dung xâm phạm khi có yêu cầu từ chủ thể quyền hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền [12].

Cơ chế miễn trừ này chỉ áp dụng cho chính nền tảng. Người sáng tạo cá nhân không phải là một bên trong các thỏa thuận cấp phép giữa nền tảng và hãng đĩa, và không nhận được bất kỳ quyền cấp phép cá nhân nào từ các thỏa thuận đó [4]. Cơ chế miễn trừ trách nhiệm dành cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian không mở rộng sang người sáng tạo nội dung — nó chỉ bảo vệ bên trung gian lưu trữ nội dung. Chủ thể quyền lựa chọn theo đuổi khiếu nại bên ngoài hệ thống xử lý của nền tảng có thể yêu cầu Tòa án ấn định mức bồi thường thiệt hại theo Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ. Trong trường hợp không thể xác định được mức thiệt hại thực tế, mức bồi thường do Tòa án ấn định có thể lên đến 01 tỷ đồng cho mỗi đối tượng quyền bị xâm phạm theo quy định hiện hành (hiệu lực từ 01/04/2026), chưa kể khoản bồi thường thiệt hại tinh thần riêng nếu chứng minh được [13].

Tình huống thực tế

Tình huống 1 — Bài đăng được tài trợ trên cùng một nền tảng.

Một người sáng tạo sở hữu tài khoản cá nhân đăng một video TikTok sử dụng âm thanh thịnh hành. Video đạt hiệu ứng tốt. Một thương hiệu tiếp cận người sáng tạo để sản xuất phiên bản được tài trợ sử dụng cùng bản nhạc đó. Ngay khi video gắn nhãn quảng cáo trả phí hoặc nội dung được tài trợ, thư viện âm thanh tiêu chuẩn của TikTok — vốn chỉ được cấp phép cho mục đích cá nhân, phi thương mại — không còn bao trùm việc sử dụng đó nữa, bất kể loại tài khoản. Người sáng tạo phải lấy âm thanh từ Commercial Music Library của TikTok hoặc xin một giấy phép thương mại độc lập [4].

Tình huống 2 — Sử dụng âm thanh có sẵn trên nền tảng ngoài phạm vi được cấp phép.

Một người sáng tạo sản xuất một loạt video TikTok sử dụng âm thanh do nền tảng cung cấp và quyết định đăng chéo các video đó sang Instagram Reels. Dù âm thanh đó đã được cấp phép trong phạm vi TikTok, giấy phép đó không bao trùm bài đăng trên Instagram. Instagram Reel của người sáng tạo sử dụng cùng âm thanh có thể bị hệ thống nhận diện dấu vân tay âm thanh (audio fingerprinting) của Meta gắn cờ, dẫn đến việc video bị tắt tiếng hoặc chặn tại một số lãnh thổ nhất định [3][5].

Một tình huống dễ gây nhầm lẫn khác: một người sáng tạo cho rằng việc chia sẻ một Instagram Reel sang Facebook thông qua tính năng chia sẻ chéo gốc (native cross-post) của Meta là an toàn một cách mặc định, vì cả hai nền tảng đều thuộc cùng hệ sinh thái cấp phép của Meta. Tuy nhiên trên thực tế, giấy phép âm nhạc của Meta được cấu trúc theo từng bề mặt sản phẩm riêng biệt — một bản nhạc đã được cấp phép cho Instagram's Licensed Music Library không đương nhiên được cấp phép cho Facebook. Các Reels được đăng chéo (cross-post) có âm thanh được cấp phép thường bị tắt tiếng trên Facebook ngay cả khi bài đăng gốc trên Instagram phát bình thường. Đối với nội dung dự định xuất hiện trên cả hai nền tảng, việc chọn âm thanh trực tiếp từ thư viện âm nhạc của Facebook ngay tại thời điểm đăng tải — thay vì dựa vào cơ chế đăng chéo tự động — là cách tiếp cận đáng tin cậy hơn.

Tình huống 3 — Thương hiệu đăng lại nội dung hữu cơ của người sáng tạo.

Một thương hiệu phát hiện một video TikTok hữu cơ của người sáng tạo có xuất hiện sản phẩm của mình và nhận được sự cho phép của người sáng tạo để đăng lại video đó trên tài khoản Instagram của thương hiệu. Sự cho phép của người sáng tạo không giải phóng quyền đối với bản nhạc có bản quyền trong video. Việc thương hiệu đăng lại trên một nền tảng khác tạo ra một hành vi sử dụng mới, chưa được cấp phép đối với cả tác phẩm âm nhạc nền lẫn bản ghi âm, và thương hiệu — chứ không phải TikTok — phải gánh chịu rủi ro pháp lý đó [9].

Kết luận

Rủi ro pháp lý khi sử dụng âm thanh có sẵn trên nền tảng thường không nằm ở việc người dùng hoàn toàn bỏ qua bản quyền, mà ở việc đánh giá sai phạm vi của giấy phép. Quyền sử dụng âm thanh có thể phụ thuộc vào nền tảng, loại tài khoản, mục đích, lãnh thổ và điều kiện cấp phép cụ thể.

Khi nội dung được tài trợ, đăng chéo sang nền tảng khác, tái sử dụng bởi thương hiệu hoặc giao cho khách hàng, quyền sử dụng ban đầu không mặc nhiên mở rộng theo nội dung. Vì vậy, việc một bài nhạc có sẵn trong thư viện của nền tảng không đồng nghĩa với việc người sáng tạo hoặc thương hiệu có quyền sử dụng bài nhạc đó cho mọi mục đích.

Nguyên tắc cần nhớ: được phép sử dụng nhạc trên một nền tảng không đồng nghĩa với được phép sử dụng nhạc ở mọi nơi và cho mọi mục đích.

Nội dung tham khảo

[1] Pex (nay là Vobile), "Music licensing 101 for UGC platforms: Introduction to copyright";

[2] Điều 20, Điều 29, Điều 30 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam (sửa đổi, bổ sung 2009, 2019, 2022, 2025);

[3] TikTok, "Music Terms of Service (U.S.)";

[5] Universal Music for Creators, "Cross-Platform Music Licensing in 2025";

[6] SRIPLAW, "Instagram Business Accounts & Music Copyright";

[7] YouTube Help, "Get Started with Creator Music";

[8] Foxi Music, "Commercial Music Licensing TikTok: 2026 Guide for Brands";

[9] Digital Applied, "UGC Rights & Licensing 2026: A Brand Content Usage Guide";

[10] Soundstripe, "TikTok Music Licensing Rules for Creators and Brands";

[11] TikTok Newsroom, "Universal Music Group and TikTok Announce New Global Licensing Agreement";

[12] Điều 198b Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung 2022, 2025) và Điều 112, 113, 114 Nghị định 17/2023/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan;

[13] Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung 2025, hiệu lực từ 01/04/2026).

TikTok, Instagram và YouTube: Chuyện gì xảy ra khi bạn dùng nhạc có sẵn trên nền tảng?