Vụ kiện Noo Phước Thịnh và nhạc sĩ người Mỹ: Góc nhìn pháp lý từ một tranh chấp bản quyền âm nhạc

Trong các tranh chấp Bản quyền Âm nhạc, người xuất hiện trong sản phẩm không phải lúc nào cũng là người chịu trách nhiệm pháp lý. Vụ việc giữa Zack Hemsey và Noo Phước Thịnh là một ví dụ rõ ràng về cách trách nhiệm được xác định trong ngành công nghiệp âm nhạc.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ mang tính chất cung cấp thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên pháp lý trong các tình huống cụ thể.

Tóm tắt

Cuối tháng 1/2026, Tòa án nhân dân TP.HCM đã xét xử sơ thẩm vụ tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ giữa nhạc sĩ người Mỹ Zack Hemsey và ca sĩ Noo Phước Thịnh liên quan đến việc sử dụng Bản ghi âm "The Way" trong MV "Chạm khẽ tim anh một chút thôi".

Nguyên đơn cho rằng Bản ghi âm của mình bị sử dụng trái phép và yêu cầu bị đơn chấm dứt hành vi vi phạm, gỡ bỏ sản phẩm, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại.

Tuy nhiên, sau khi xem xét hồ sơ và chứng cứ, tòa án đã tuyên không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện đối với ca sĩ Noo Phước Thịnh, xác định ca sĩ không phải là chủ thể trực tiếp thực hiện hành vi xâm phạm Quyền tác giả hoặc Quyền liên quan trong vụ việc này. 

Tóm tắt nội dung vụ việc

Vụ tranh chấp bắt nguồn từ việc MV "Chạm khẽ tim anh một chút thôi" sử dụng một phần bản ghi âm "The Way" của nhạc sĩ người Mỹ Zack Hemsey. Theo phía nguyên đơn, phần nhạc này đã được sử dụng trong MV mà chưa có sự cho phép của Chủ sở hữu quyền đối với Bản ghi âm.

Sau khi phát hiện sự việc, phía nhạc sĩ đã gửi yêu cầu gỡ bỏ MV và tiến hành khởi kiện tại Việt Nam, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại. MV sau đó đã được gỡ khỏi nền tảng YouTube trước khi vụ việc được đưa ra xét xử.

Trong quá trình giải quyết vụ án, vấn đề trọng tâm không chỉ nằm ở việc Bản ghi âm có được cấp phép hay không, mà còn ở câu hỏi pháp lý quan trọng hơn: ai là chủ thể chịu trách nhiệm đối với việc sử dụng Bản ghi âm trong sản phẩm âm nhạc này.

Điểm mấu chốt của phán quyết

Một chi tiết quan trọng trong vụ án là việc tòa án phân định rõ vai trò pháp lý giữa Người biểu diễn và Chủ sở hữu sản phẩm.

Theo hồ sơ vụ án:

• MV có sử dụng một phần Bản ghi âm khi chưa được phép của Chủ sở hữu quyền;
• Tuy nhiên, ông Lê Tuấn Khang,với tư cách là Chủ sở hữu quyền tác giả và Nhà sản xuất (Producer), là bên nắm quyền kiểm soát nội dung, quyết định việc sử dụng nguyên liệu đầu vào và trực tiếp hưởng lợi từ việc khai thác thương mại MV.
• Ca sĩ chỉ tham gia với tư cách người biểu diễn theo hợp đồng hợp tác và không tham gia vào quá trình sản xuất hay quản lý MV.

Vì vậy, tòa án xác định không đủ căn cứ để coi ca sĩ là người trực tiếp xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là điểm thường gây hiểu lầm trong ngành công nghiệp âm nhạc: người xuất hiện trong sản phẩm không hoàn toàn là người sẽ chịu trách nhiệm pháp lý về quyền sử dụng nội dung.

Góc nhìn Bản quyền: Hai lớp quyền trong âm nhạc

Vụ việc cũng cho thấy rõ cấu trúc hai lớp Bản quyền trong Âm nhạc theo quy định pháp luật Việt Nam:

• Tác phẩm âm nhạc (Composition) – giai điệu, ca từ, phần sáng tác; 
• Bản ghi âm (Sound Recording) – bản thu âm cụ thể.

Xem thêm: "Những phần nào của bài hát được bảo hộ bản quyền?"

Trong trường hợp này, khi nhạc sĩ Zack Hemsey vừa là Tác giả có đầy đủ Quyền tác giả đối với Tác phẩm âm nhạc "The Way" và là Chủ sở hữu Quyền liên quan đối với Bản ghi âm "The Way" thì việc sử dụng bài hát trên không chỉ liên quan đến Quyền tác giả đối với Tác phẩm âm nhạc, mà còn bao gồm cả Quyền liên quan của Chủ sở hữu Bản ghi âm.

Như vậy, nếu nhà sản xuất Bản ghi âm - ông Lê Tuấn Khang muốn sử dụng bài hát "The Way" trong MV, ông ấy phải liên hệ với nhạc sĩ Zack Hemsey để xin phép và thanh toán tiền bản quyền để được sử dụng đầy đủ hai lớp quyền nên trên. 

Bài học pháp lý cho nghệ sĩ và nhà sản xuất

1. Xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm

Vụ việc mang lại nhiều bài học quan trọng cho ngành công nghiệp âm nhạc, trước hết là vấn đề xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý. Trong thực tế sản xuất và khai thác âm nhạc, trách nhiệm không phải lúc nào cũng thuộc về người biểu diễn. 

Xem thêm: "Ai sở hữu Bản Quyền Âm Nhạc?"

Nghĩa vụ pháp lý thường gắn với chủ thể có quyền quyết định cuối cùng đối với nội dung sản phẩm. Trong vụ việc đang phân tích là nhà sản xuất, đơn vị phát hành hoặc chủ sở hữu kênh khai thác thương mại - những bên trực tiếp kiểm soát việc sử dụng và phân phối nội dung. Người biểu diễn, nếu không tham gia vào việc quản lý hoặc quyết định cách thức khai thác tác phẩm, không mặc nhiên là bên chịu trách nhiệm trong các tranh chấp bản quyền.

2. Hợp đồng phân định trách nhiệm là yếu tố then chốt

Bên cạnh đó, vụ việc cho thấy vai trò then chốt của hợp đồng trong việc phân định trách nhiệm giữa các bên. Một thỏa thuận hợp tác rõ ràng cần xác định cụ thể: ai sở hữu quyền gì, ai là người chịu trách nhiệm về Bản quyền, ai đảm bảo việc cấp phép đầy đủ trước khi sử dụng, và nghĩa vụ bồi thường sẽ được xử lý như thế nào nếu phát sinh tranh chấp. 

Khi các điều khoản này không được làm rõ ngay từ đầu, rủi ro pháp lý thường chỉ bộc lộ khi sản phẩm đã được phát hành và đạt mức độ khai thác thương mại có giá trị lớn.

3. Tranh chấp Bản quyền ngày càng mang tính xuyên biên giới

Một điểm đáng chú ý khác là tính chất ngày càng xuyên biên giới của các tranh chấp Bản quyền. Trong môi trường số, một Bản ghi âm có thể được đăng ký, phân phối và khai thác đồng thời tại nhiều quốc gia, khiến phạm vi bảo hộ và thực thi quyền không còn giới hạn trong một thị trường duy nhất. Điều này đòi hỏi các bên tham gia phải có nhận thức đầy đủ hơn về tính toàn cầu của Bản quyền Âm nhạc và các nghĩa vụ pháp lý đi kèm.

Kết luận

Ở góc độ tổng thể, vụ kiện không chỉ là một tranh chấp pháp lý giữa hai cá nhân, mà phản ánh rõ một thực tế của ngành công nghiệp âm nhạc hiện đại: khi một sản phẩm âm nhạc là kết quả của sự tham gia từ nhiều chủ thể, việc hiểu rõ quyền sở hữu và trách nhiệm pháp lý trở thành yếu tố cốt lõi. Sự minh bạch trong vai trò pháp lý của các chủ thể có liên quan chính là nền tảng của sự an toàn trong sáng tạo.

Đối với nghệ sĩ, nhà sản xuất và các doanh nghiệp làm việc với âm nhạc, Bản quyền không chỉ là câu chuyện của sáng tạo, mà còn là nền tảng để bảo vệ giá trị thương mại của tác phẩm trong dài hạn.